Priboj, grad u usponu

Kategorija: Priboj Objavljeno nedelja, 21 novembar 2021 Autor ZapadnaSrbija

Na tromeđi Srbije, Crne Gore i Bosne i Hercegovine, nalazi se grad Priboj. Priboj se nalazi na reci Lim, iznad kojeg se izdižu visoke planine. Sam grad Priboj se nalazi na 395 metara nadmorske visine uz obe strane reke Lim. Jugozapadno od Priboja uz granicu sa BiH nalazi se Bić 1386 m , jugoistočno od Priboja nalazi se planina Pobijenik 1423 m, severno od Priboja nalazi se pribojski Crni vrh 1186 m , a severoistočno Banjsko brdo 1282 m. Najviša kota opštine Priboj je vrh Ober na planini Javorje 1486 m. Ne zna se tačno kako je i kada Priboj nastao, ali se smatra da su ga podigli srednjovekovni srpski feudalci kao četvorougaoni zidani grad Jagat na padinama planine Bić šireći svoju vlast i državu prema Bosni.

Smatra se da Priboj postoji još mnogo pre 1418. godine kada se pominje prvi put u istoriji i kada ga je osvojio Isak-beg.Kasnije se pominje u Povelji kralja Fridriha III iz 1448. godine, zatim 1463. godine u jednom putopisu pominje se Priboj u nahiji Dobrun, a drugi put 1485. kao sedište istoimene nahije. Potpunije podatke o Priboju, kao gradu, dali su Benedikt Kuripešić, slovenački putopisac koji je prolazio kroz Priboj 1530. godine, i Evlija Čelebija koji je boravio u Priboju 1662. godine.

Kraj Drugog svetskog rata ubrzava i razvoj industrije koja nije postojala. Pored industrije, razvija se trgovina, ugostiteljstvo, građevinarstvo i druge uslužne delatnosti. Mlinsko preduzeće „12. januar“, drvno-industrijsko preduzeće „Lim“ , ugostiteljsko preduzeće „Bić“, komunalno preduzeće „Usluga“ , industrijska konfekcija INKOP, saobraćajno preduzeće „Raketa“, industrija „Poliester“, građevinsko preduzeće „Izgradnja“, fabrika sintetičkih smola „EPOXID“, a naročito fabrika automobila FAP usmeravali su razvoj Priboja.

Pribojska banja jedna od dragulja Zapadne Srbije, banja koja je u usponu. Do ovog poznatog lečilišta može se doći prugom Beograd - Bar, ili magistralnim putem Beograd-Podgorica od koga je udaljena 16 km. Pribojska Banja smeštena je na zaravni iznad Priboja na 550m nadmorske visine. Pribojska Banja je od Beograda do Podgorice, jedna od najatraktivnijih turističkih lokacija za potencijalne investitore. Nalazi se u jugozapadnoj Srbiji na 320 km od Beograda, 5km od Priboja.

U samom centru Banje nalaze se izvori tople mineralne vode, kaptiranih u četiri bazena  jačine 70l/s, stalne temperature od 36,5°C do 37,5°C. U toku je izgradnja petog bazena koji će biti u sklopu  RH Centra  Banja.

U zemlji ispod Banje i njene šire okoline, leži ogromna prirodna akumulacija čiste hladne vode (Murteničko jezero). Ispod akumulacije, na preko 900 km², leži jezero tople vode čija je temperatura oko 60°C.

Jedna od prvih analiza izvršena je 1878 .godine u Beču i od tada se ubraja u vrhunske svetske termalne izvore.

Ekspertizom Medicinskog fakulteta iz Beograda voda je sumporovita, blago alkalna, bez boje i mirisa, blago radioaktivna, bez primesa teških metala pH 7,2.

Lečenje kod svih oblika hroničnog zglobnog i vanzglobnog reumatizma, oboljenja perifernih nerava, svih oblika posttraumatskih stanja, oboljenja kičmenog stuba, poremećaja periferne cirkulacije, hroničnih ginekoloških oboljenja, hroničnih kožnih oboljenja - ubrzava zarastanje rana.

Pijenjem vode, leče se funkcionalna oboljenja digestivnog trakta, nadimanja, otežano varenje, stanja posle hirurških intervencija. Smanjena pH vrednost i niska mineralizacija su preporuka kod svih mikrokalkuloznih stanja urinarnog i bilijarnog trakta.

U centru Banje nalazi se RH Centar sa 106 ležajeva , salama za fizikalnu terapiju koje su opremljene sa najsavremenijim aparatima za fizikalnu medicinu i terapeutskim bazenima .U lečenju se primenjuje hidro, kinezi i fizikalna terapija.

Manastir sv. Nikole u Banji kod Priboja na reci Lim jedan je od najstarijih u Raškoj oblasti. Tokom, skoro deset vekova postojanja, ovaj manastir je jedno od najznačajnijih središta srpske duhovnosti. U njemu je 1219. godine Sveti Sava uspostavio jednu od prvih šest episkopija osamostaljene Srpske Pravoslavne Crkve i za prvog episkopa postavio svog najboljeg učenika iz Hilandara, Hristofora.

Ovaj manastir je bio i mauzolej znamenite vlastelinske porodice Vojinovića, imao je u svom sklopu bolnicu, školu, nekoliko puta je rušen i obnavljan, a u jednoj od crkava manastirskog kompleksa pronađena je jedna od najznačajnijih riznica crkvenih predmeta na prostoru Srpske Pravoslavne Crkve.

Manastirski kompleks čine tri crkve: sv. Nikole, Uspenja presvete Bogorodice, sv. Ilije, dva konaka i ostaci manastirskog bedema i kule.

Do sada nije tačno utvrđeno ko je i kada osnovao manastir sv. Nikole. Postoje posredni podaci da je manastir sa crkvom sv. Nikole dabarskog postojao kao ugledno monaško mesto na samom početku vladavine Nemanjića.

FAP Priboj osnovan je kao državno-privredno preduzeće udelom vlade FNR Jugoslavije 1953. godine. Već u prvoj deceniji rada FAP izrasta u najvećeg proizvođača teških privrednih vozila i autobusa na Balkanu. Sadašnji tehnološko-tehnički nivo svih kapaciteta omogućava godišnju proizvodnju od 15.000 vozila. Za četrdeset godina postojanja FAP je proizveo ukupno 147.831 vozilo. Krajem osamdesetih godina predstavljao je prelomni period u domenu obima proizvodnje. Na račun kvantiteta rastao je i kvalitet, jer je osavremenjen proizvodni program i povećana proizvodnja vozila većih težinskih kategorija. Sa proizvodne linije FAP-a silazila su vozila, šasije, sandučari, kiperi, tegljači, ali i furgoni, cisterne, silosi, komunalna vozila itd. Danas je u pogonu oko 80.000 FAP-ovih vozila na domaćem tržištu i oko 70.000 na inostranom. Na putevima Rusije, Bugarske, Danske, Grčke, Poljske, Rumunije, Iraka, Irana, Češke, Slovačke, Kine, Egipta, Sirije i Saudijske Arabije mogu se sresti vozila marke FAP.
I pored ostvarenih rezultata FAP je i posle 1992. godine, kao i celokupna naša privreda ušao u krizu. Od nekada 7.000 zaposlenih u ovoj fabrici danas je u proizvodnji angažovano svega oko 300 radnika.

Danas Priboj kao i većina gradova ostao je bez jakih društvenih preduzeća, ali se ipak osnivaju nova u privatnom vlasništvu. Izgradnja i rekonstrukcija puteva, osvetljenja, kao i ulaganja u Pribojsku banju sve su veća, život u Priboju posle godina stagnacije se poboljšava.

 

 Izvor: Priboj.rs; Vikipedija